′Cha đẻ′ phần mềm soạn văn bản đầu tiên của Việt Nam

′Cha đẻ′ phần mềm soạn văn bản đầu tiên của Việt Nam
      Accelerated Mobile Pages

Tiến sĩ Quách Tuấn Ngọc được xem như "huyền thoại CNTT" khi viết phần mềm soạn thảo văn bản đầu tiên của Việt Nam, đồng thời là thầy của nhiều nhân tài trong lĩnh vực công nghệ.

Ngày 8/5, Tiến sĩ Quách Tuấn Ngọc viết lên trang Facebook cá nhân: "Một số bạn hỏi xin tôi về bản BKED để kỷ niệm gần 30 năm đã qua. Xin cám ơn các bạn nhắc lại. Xin tải về tại đây".

Chỉ trong thời gian ngắn, hàng trăm người đã vào chia sẻ cảm xúc. Nhiều trong số đó là những kỹ sư, chủ doanh nghiệp hoạt động lâu năm trong ngành CNTT của Việt Nam, từng "gối đầu giường" những cuốn sách hướng dẫn học lập trình Pascal, C và C ++.

Loạt "bí kíp" này do chính TS Quách Tuấn Ngọc biên soạn bằng phần mềm BKED - ứng dụng soạn thảo văn bản đầu tiên của Việt Nam, một sản phẩm được cho là "huyền thoại" trong thời kỳ Microsoft Office chưa xuất hiện, và máy tính chỉ là những thiết bị sơ khai.
 

"Cha đẻ" của phần mềm soạn thảo tiếng Việt đầu tiên. Ảnh: Việt Hùng.

Chia sẻ với Zing.vn, TS Quách Tuấn Ngọc (hiện là Cục trưởng Cục CNTT - Bộ Giáo dục và Đào tạo) cho hay, ông xúc động khi có một nhóm bạn ôn lại kỷ niệm xưa về BKED và nhắc đến tên mình. Ngay sau đó, ông đã lục lại trong máy tính và chia sẻ lên Facebook phần mềm vốn chỉ chạy trên hệ điều hành MS-DOS - "cụ tổ" của Windows ngày nay, như một cách để tri ân.

Cách mạng trên máy tính thời kỳ đầu

Quay ngược lại năm 1985, thời điểm ông Quách Tuấn Ngọc vừa từ Pháp về Việt Nam. Khi đó, máy tính là khái niệm xa lạ với nhiều người và chưa có nhiều ứng dụng. Với mong muốn soạn những bộ giáo trình hướng dẫn học lập trình, nhưng không có phần mềm soạn thảo hỗ trợ dấu tiếng Việt phù hợp, người kỹ sư xuất thân từ ngành vô tuyến điện - điện tử đã nảy ra ý tưởng phát triển BKED (viết tắt của "Bách khoa Editor").

"Phần mềm soạn thảo tiếng Việt lúc đó cũng không đáp ứng được người dùng vì máy móc rất thấp như XT với màn hình đơn sắc. Mình gốc là dân điện tử nên hiểu kỹ phần cứng và lập trình mã máy. Thế là bắt tay vào lập trình BKED. Phần mềm này có thể chạy trên mọi màn hình CGA, VGA và đơn sắc, lại soạn được cả công thức, biểu bảng...", TS Ngọc cho biết.
 
  
 
Giao diện phần mềm BKED - trình soạn thảo văn bản tiếng Việt đầu tiên ở Việt Nam. BKED chỉ chạy trên hệ điều hành MS-DOS. Người dùng Windows có thể trải nghiệm lại phần mềm này bằng cách giả lập môi trường này.

Chính thức được giới thiệu vào năm 1987, so với các ứng dụng đương thời, BKED gọn nhẹ khi dung lượng chỉ khoảng 200 KB. Người dùng có thể chép vào đĩa mềm 1,4 MB và mang theo để sử dụng ở bất cứ đâu.
BKED đã dần chiếm ưu thế và giữ vị trí của phần mềm soạn thảo và xử lý văn bản tiếng Việt thông dụng nhất suốt từ khoảng 1988 đến tận năm 1995, khi Microsoft Office và Windows 3.1 xuất hiện.

Trong khoảng thời gian đó, BKED được phổ biến rộng rãi tại các tỉnh thành. Nhiều trường học đưa BKED vào chương trình giảng dạy tin học. Các toà soạn báo ở Việt Nam cũng dùng phần mềm BKED để biên tập tin tức và in ấn.

"Mọi người thích dùng BKED lắm. Ở ngoài Bắc này, BKED nổi trội nên mọi người thích. Trên thị trường Việt Nam lúc đó có VNI, Vietstar, DJ, VietRes....nhưng ai đã dùng qua BKED là thích luôn nên họ chuyển sang BKED. Trong Nam thì dùng VNI quen rồi", TS Ngọc nhớ lại.

Từng bị dùng 'chùa', nhưng vẫn thu về bộn tiền

Theo tác giả, BKED trong thập kỷ 80-90 là phần mềm được nhiều cơ qu